nepresušni metaforički bunar
arhiva
naslovnica
kolumne
forum
kontakt

"Hansenova djeca“
Ognjen Spahić
Durieux Zagreb i Otvoreni kulturni forum Cetinje, 2004.

 

 

Dobitnik ovogodišnje prestižne nagrade "Meša Selimović“, koja se dodeljuje za najbolji roman napisan tokom 2004. godine na području Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Crne Gore, te Srbije, jeste Ognjen Spahić. Žiri, koji su činili Ivan Lovrenović, Nedžad Ibrahimović, Enver Kazaz, Svein Monnesland (iz Osla) i Boguslaw Zielinski (iz Varšave) uvrstio je u najuži izbor sledeće knjige: "Šumskog duha" Gorana Samardžića, "Kišu i hartiju" Vladimira Tasića, "Knjigu o Tari" Zdenka Lešića, "Snajperistu" Suzane Abspoel Đođo i "Hansenovu djecu" Ognjena Spahića.

No, bez obzira na težak posao žirija, u ovom slučaju nije bilo teško tipovati kome će pripasti ova nagrada koju je prošle godine dobio Ivica Đikić za roman “Circus Columbia”. Najviše zbog toga što Spahićev roman predstavlja nešto novo, ozbiljno i sveže: zanimljiva tema sa ogromnom socio-istorijskom i svakom drugom metaforičkom lavinom iza sebe, uspešno se razvila zahvaljujući piščevom pripovedačkom daru. Ovaj pisac, rođen 1977. u Podgorici, gde živi i radi kao novinar redakcije za kulturu nezavisnog dnevnika “Vjesti”, objavio je 2001. godine knjigu priča “Sve to”.

Radnja romana “Hansenova djeca” smeštena je u poslednji leprozorijum u Evropi, koji se nalazi “na jugoistoku Rumunije, među isto tako leproznim pejzažima tamne, jalove zemlje, prošarane ugojenim dimnjacima termoelektrana i ostacima nekad velikih šuma”. Spahić opisuje kako na ovoj izolovanoj teritoriji žive bolesni od lepre. Naročito prati sudbine dva glavna junaka: pripovedača i njegova cimera Roberta koji snuju o bekstvu dok im pogled u slobodu, iz leprozorijuma, dopire jedino do fabrike veštačkog đubriva koja je ovde ogledalo političkih promena, a sve se to događa u senci svrgavanja Nikolaja Čaušeskua.

Tako se gradi višespratna romaneskna kula na čijem se svakom spratu zapravo događaju slične stvari, koje nam, opet, mašu sličnim zaključcima. U dobu kad se pitamo jesmo li i zašto izopšteni iz sveta, “Hansenova djeca”, sasvim nenametljivo, u pozadini, mogu nam ponuditi odgovore na pitanja vezana za probleme izopštenosti, izoliranosti, baš kao što će nam prikazati sliku društva kome se moramo suprotstaviti, u kome se moramo snaći, plivati…

Ognjen Spahić, pre svega, pripada onim piscima koji svakoj reči prilaze temeljno i zato su uvek daleko od svake površnosti. "Hansenova djeca“, nazvana tako po norveškom naučniku koji je 1873. godine izolovao bacil lepre, počinju efektnim preletanjem kroz rumunsku istoriju, da bi se tokom čitave priče, u vidu kratkih i skoro "verovali ili ne“ zanimljivih digresija, koje ne odvlače previše pažnju sa glavne priče, sklapala "zanimljiva“ dajdžest istorija bolesti koja se svalila na tela ovih junaka. Osim toga, svaki detalj priče nabijen je onom sjajnom (na prvi pogled nevidljivom) simbolikom koja nam se tokom priče otkriva, pa pred sobom imamo nepresušni metaforički bunar čije se značenjnsko dno ne vidi. Tome pridonosi i pripovedački dar ovog pisca. Njegova priča obrušava se poput lavine i guta sve pred sobom, a njegov jezik je bogat i sledi tu bujicu reči.

Ocjena: 8/10

 

Iz knjige:

Gubavci su ubrzo zagospodarili gradom zauzimajući udobne domove velikodostojnika. U podne su na glavnom trgu obješena četiri člana gradskog vijeća; izabran je gradonačelnik, pa je Sensotregiore postao svojevrsni Lepropolis, moćna zajednica koja je dobro funkcionisala zahvaljujući finansijskim sredstvima brižljivo pokupljenim iz skrovitih niša, madraca i kasa bogatijih kuća.


Iz arhive:
"Crnac", Tatjana Gromača, 10.3.2005.
"Autobiografija Josifa Staljina", Ričard Luri, 20.2.2005.

"Kandže", Marko Vidojković, 13.1.2005.
"Zvrčko i Mljac", Holly Hobbie, 25.12.2004.
"Mi nismo bolesni", Ratko Radunović, 24.11.2004.
"Najbolje što se može dogoditi jednom kroasanu", Pablo Tusset, 12.11.2004.
"BDSM", Vladimir Paskaljević, 1.11.2004.
"Ljeto u gradu", Zoran Lazić, 22.10.2004.
"Putovanje u Trulalu", Wladimir Kaminer, 2.10.2004.
"Barrayar", Lois McMaster Bujold, 14.9.2004.
"Šumski duh", Goran Samardžić, 6.8.2004.
"Priča koja slijedi", Cees Nooteboom, 30.7.2004.
"Teta Liza: život protkan pjesmom", Zinka Čituš Čizmešija/Siniša Golub, 23.7.2004.

književnost

 Autor    Mića Vujičić